Episodes

این قسمت از مورخ، در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل منتشر می‌شود، انتخاباتی که حیات سیاسی بنیامین نتانیاهو، کسی که رکوردار مدت زمان نخست‌وزیری در اسرائیل است، به آن بستگی دارد. ما در این قسمت بررسی کرده‌ایم که نظام پارلمانی اسرائیل چطور کار می‌کند و چه نقطه عطف‌هایی داشته است و اینگونه، به دل یکی از پیچیده‌ترین سیستم‌های سیاسی دنیا رفته‌ایم.

2011 میلادی سالی بود که مردمان معترض به وضعیت اقتصادی در نیویورک آمریکا و قاهره مصر به خیابان‌ها آمدند. هر دو ملت معترض، به وضعیت معشتشان اعتراض داشتند اما در یکی نظام سیاسی سقوط کرد و در یکی، براندازی رخ نداد! چرا؟ چه چیزی این تفاوت را رقم زد؟ و اساساً آیا نسبتی بین بحران‌های اقتصادی و تغییرات سیاسی، از جمله فروپاشی یا انقلاب وجود دارد؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ داده‌ایم.

وقتی به تاریخ رجوع کنیم، می‌بینیم چه بسیار قدرتمندانی وجود داشته‌اند که افرادی را در کنار خودشان داشته‌اند که از قضای طبیعت، ظاهرشان، صدایشان و حتی رفتارشان با آن‌ها مو نمی‌زده و نتیجه، آن‌ها را به استخدام خود درآوردند تا نقش بدلشان را ایفا کنند. این بدل‌ها در طول تاریخ، چه کارکردی برای قدرتمندان داشته‌اند و کدام قدرتمندان تاریخ از بدل استفاده کرده‌اند؟

ما در این قسمت به یکی از خون‌بارترین وقایع تاریخ معاصرمان خواهیم پرداخت، آن‌چه ارامنه، نسل‌کشی ارمنیان نامش نهاده‌اند و ترکیه‌ای‌ها آن را نسل‌کشی نمی‌دانند. ما از این خواهیم گفت که ارمنی‌ها چه کسانی بودند و در طول جنگ جهانی اول، دولت عثمانی چه بر سرشان آورد و البته به ادعای ارمنستان و ترکیه در باره این واقعه تلخ تاریخی خواهیم پرداخت.

شفیعی کدکنی معتقد است بعد از سعدی، بزرگ‌ترین نثر فارسی از آن اوست، اویی که شاعری زبردست هم بود، استاد بی‌بدیل خطاطی بود و سیاستمداری بود خاکستری، اما نخبه که وقتی به نظر می‌رسید در اوج قدرت است، به دست استبداد محمدشاهی کشته شد. ما در این قسمت از او سخن گفته‌ایم، از سید ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی.

ایران درگیر جنگی فرسایشی با ایالات متحده آمریکا و اسرائیل است و چین، به عنوان یکی از شرکای استراتژیک ایران شناخته می‌شود. کمک چین به ایران در این جنگ چه بود؟ چرا زمانی در خیابان‌های ایران، معترضانی شعار «مرگ بر چین» سر می‌دادند؟ طرح شراکت جامع راهبردی 25 ساله ایران و چین چه بود و چه شد؟ اساساً روابط بین ایران و چین چه تاریخی دارد؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ داده‌ایم.

تاریخ اسرائیل، تاریخی است سراسر نبرد، و اصلی‌ترین ابزار اسرائیل برای این نبرد تمام وقت، ارتش و البته دستگاه‌های امنیتی اسرائیل، هستند؛ موساد، آمان، شین‌بت. ما در این قسمت به سراغ تاریخ نهادهای امنیتی و نظامی رفته‌ایم و به این سوالات پاسخ داده‌ایم که نهادهای امنیتی و نظامی اسرائیل چطور به وجود آمدند و در طول تاریخ، با چه چالش‌هایی مواجه شدند.

«فروتنی، صداقت، ایمان به خدا، عدالت، وحدت، تلاش برای کسب حلال، برخورداری از فضیلتهای روحی، داشتن امید به آینده، برخورداری از فرهنک غنی، کسب علم و همچنین عشق به وطن و ملت ازجمله مکارم اخلاقی است که همواره باید در قلب ترکمن زنده و پایدار باشد.» این جمله‌ای مشهور از جلد اول کتاب روحنامه، اثر صفر مراد نیازوف اولین رئیس جمهور کشور ترکمنستان بود. کتابی که از طرف حکومت مقدس خوانده شده، کتابی که از تاریخ پنج‌هزار ساله ترکمن‌ها می‌گوید! اما سوال، آیا ترکمنستان چنین تاریخی دارد؟ آیا واقعاً مردم ترکمنستان ...

مواجهه حزب توده با انقلاب اسلامی چه بود؟ چطور یک جریان کمونیستی توانست مدتی در کنار اسلام‌گراها نفس بکشد؟ چه کرد که بسیاری از مخالفان جمهوری‌اسلامی کارنامه بعد از انقلاب این حزب را به شدت نقد می‌کنند؟ سرنوشت این حزب چه شد؟ چطور نتوانست در فضای سیاسی جدید باقی بماند؟ ما در این قسمت به سراغ داستان حزب توده، از انقلاب 1357 تا روزی که به زوال رسید، رفته‌ایم.

ما در این قسمت از پادکست مورخ رفتیم سراغ یکی از مشهورترین و محبوبترین شاهان تاریخ ایران یعنی شاه عباس کبیر صفوی تا ببینیم او چه ایرانی تحویل گرفت و چه ایرانی تحویل داد.

ما در این قسمت رفیتم سراغ حوثی ها. حوثی‌هایی که در حال جنگیدن با داخل و خارج از کشوری هستند که آن کشور، یعنی یمن، هر بحرانی که قابل تصور است را تجربه کرده! چه شد که تاریخ یمن سراسر بحران و فاجعه‌ست؟ چه شد که سر و کله حوثی‌ها در یمن پیدا شد و چه شد که یمن و حوثی‌هایش از پس بحران‌های تو در تو دوام آورده‌اند؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد.

در این قسمت رفتیم سراغ موضوع نسل‌کشی قوم هزاره در اواخر قرن نوزده میلادی و دنباله آن نسل‌کشی که به صورت تبعیض مذهبی و تبعضی نژادی تا همین امروز با قدرت ادامه حیات می‌دهد.

عملیات فروغ جاویدان چه بود؟ چه شد که مسعود رجوی و مجاهدین خلق تصمیم به انجام این عملیات گرفتند؟ نتیجه این عملیات چه شد؟ عملیات مرصاد چه بود و چگونه انجام شد؟ سرنوشت سازمان مجاهدین خلق از پس فروغ جاویدان چه شد؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد

ما در این قسمت رفتیم سراغ زندگی سرهنگ خلبان محمود اسکندری، خلبانی که سخت‌ترین و ناممکن‌ترین عملیات‌ها را انجام داد اما تلخ‌ترین سرنوشت را پیدا کرد.

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از خونبارترین جنگ‌های قرن بیستم که هیمنه ابرقدرتی ایالات متحده آمریکا را در هم شکست. جنگی که برای آمریکایی‌ها هشت سال بود ولی برای ملت ویتنام چهل و نه سال طول کشید.

حاکم کنونی سوریه، چطور از عضویت در داعش، به ضدیت با داعش رسید؟ چطور از پس یازده سال جنگ و ناتوانی در ساقط کردن بشار اسد، طی یازده روز توانست چنین کند؟ او چطور از احمد الشرع تبدیل به ابومحمد الجولانی شد و چطور دوباره تبدیل به احمد الشرع شد؟ حکومت امروز او با چه چالش‌های مواجه است؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ داده‌ایم.

وقتی بهار عربی با شعارهای دموکراسی‌خواهانه سراسر جهان اسلام سنی را در نوردید، بسیاری امید داشتند که این پایان بینادگرایی اسلامی است اما، از دل همین جنبش، پدیده‌هایی مانند داعش زاده شدند! چیست این بنیادگرایی که گویی ریشه در خاک خاورمیانه دارد و آیا تنها مختص مذهب اهل سنت و اساساً دین اسلام است یا در بین سایر باورها و ایدئولوژی‌ها هم وجود دارد؟ ما در این قسمت نگاهی تاریخی انداخته‌ایم به مفهوم بنیادگرایی و تفکر داعش و القاعده و سایر گروه‌های بیادگرا را با هم قیاس کرده‌ایم.

داریوش کبیر هخامنشی، بر کتیبه‌ای که در مقبره‌اش نسبت شده نوشته است: اهورامزدا کشورم را از جنگ، خشکسالی و دروغ پاس دارد. ما در این قسمت بر کارنامه کاری او تمرکز کردیم و به این سوال پاسخ داده‌ایم که او، خود برای اینکه سایه این سه شر از سر کشورش برداشته شود، چه کرده است؟

چطور ممکن است اعرابی که دهه‌ها جنگ هویتی با اسرائیل را پشت سر گذاشته‌اند، حالا و در کنار اسرائیل و در یک جبهه بجنگند و آیا واقعا اینطور است؟ آیا در برابر جمهوری اسلامی یک جبهه واحد قرار دارد؟ روابط اعراب و اسرائیل و البته روابط بین کشورهای عربی با هم طی سال‌های اخیر چطور پیش رفته است؟ ما در این قسمت به دل تاریخ رفتیم تا به جواب این سوال نزدیک شویم که؛ چه خبره؟

ما در این قسمت رفتیم به سراغ تاریخچه جنگ‌های ایالات متحده آمریکا، از لحظه‌ای که این کشور برای استقلالش دست به اسلحه برد، شروع کردیم و به امروز رسیدیم، امروز که اسم ایران ما به عنوان کشوری که ایالات متحده با آن در جنگ است، در رسانه‌ها مطرح شده است و به این سوالات پاسخ داده‌ایم که آمریکا چند بار جنگیده است؟ هر بار برای چه جنگیده است؟ و در کدام جنگ‌ها موفق بوده و در کدام نه؟

از دل بلوک شرق، فردی سربرآورد که با همگان متفاوت است! آیا بود؟ آیا تیتو متفاوت با بقیه رهبران کمونیست دنیا بود؟ او چطور قدرت گرفت؟ چه چیزی به او این قدرت را می‌داد که روبروی استالین بایستد؟ نتیجه اعمالش چه شد؟ ما در دقایق پیش رو از مارشال یوسیپ بروز تیتو صحبت می‌کنیم، از لیبرال‌ترین کمونیست دنیا...

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از نبوغ‌آمیزترین و سرنوشت‌سازترین عملیات‌های جنگی تاریخ بشریت: حمله ژاپن به پایگاه نظامی آمریکا در پرل‌هاربر. رفتیم سراغ ریشه‌ها و نتیجه‌های این تصمیم دیوانه‌وار ژاپن.

چطور یک نظام استبدادی به نام چین، توانست گوی سبقت را در اقتصاد، در تکنولوژی، در توان نظامی و در بسیاری دیگر از شاخص‌ها، از تمام دنیا برباید و حالا به دنبال پشت‌سر گذاشتن قدرت اول دنیا، یعنی ایالات متحده باشد؟ واکنش آمریکا چیست؟ آیا ایران ما، مهره‌ای در صفحه شطرنجی‌است که شاهان آن صفحه، چین و آمریکا هستند؟ تاریخ به ما چه می‌گوید؟ ما در این قسمت به این سوالات پرداخته‌ایم.

ما در این قسمت به سراغ تاریخچه نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا رفتیم، به این سوال پاسخ داده‌ایم که چرا این نیروی نظامی را قوی‌ترین در دنیا می‌دانند و همچنین به نکات آماری و جزیات قابل توجهی درباره این قوه قهری بزرگ پرداختیم.