Episodes

«ما، ایالات متحده، با بمباران کامبوج باعث شدیم تا با سقوط پادشاه، پل پوت، رهبر خمرهای سرخ روی کار بیاد و یکی از بدترین نسل‌کشی‌های تاریخ رقم بخوره!» این بخشی از سخنان برنی سندرز Bernie Sanders، یکی از گزینه‌های کاندیداتوری حزب دموکرات آمریکا در سال 2016، در مناظره با هیلاری کیلینتون، کاندیدای دیگر این حزب بود. جمله‌ای که شاید بخشی از روایت سیاه‌ترین دوران تاریخ جهان رو شرح داد. این اما همه ماجرای کامبوج قرن بیستم نبود! دوران سیاه این کشور جزییاتی داره، بسیار شنیدنی. این که پل پوت کی بود، خمرهای...

نخبه‌کُشی و وزیر کُشی که عموماً به دلیل کش‌مکش و اختلاف بین شاه و وزیر اتفاق می‌افتاده، همواره بخشی از فرهنگ سیاسی ایران بوده متأسفانه. البته که صرفاً مختص به ما ایرانی‌ها نیست این پدیده و در سایر نقاط دنیا، چه در غرب دنیا و چه در شرق دنیا، به خصوص در شرق دنیا، این وضعیت ناراحت کننده رو می‌بینیم در طول تاریخ ولی در ایران موارد متعددی از کشته شدن وزرا به دست پادشاهان در تاریخ اومده. از زمان ساسانیان و داستان بردار شدن بزرگمهر بگیر تا اتفاقی که در دربار هارون‌الرشید و مامون عباسی می‌بینیم، تا داست...

این آدما یه عده بی پدر مادر بودن که وقتی ریششون دربیاد دزدی میکنن و دشمن مملکتن. من برای این کشتمشون! من چندتا ولگرد بی هویت رو کشتم شما بخاطرشون منو میکشید؟» این آخرین سخنان اولین قاتل سریالی ایران بود، کسی که در این قسمت به سراغش رفتیم و از هویتش براتون گفتیم و توضیح دادیم چطوری دست به جنایت زده. از سایر قاتل‌های زنجیره‌ای تاریخ ایران هم براتون گفتیم. ما در این قسمت از مورخ رفتیم به سراغ این شهروندان عجیب و غریب، موتورهای مرگی که اسمشون در تاریخ با حس وحشت گره خورده. منابع: کتاب ابوالهول جنای...

به قتل‌عام یا کوچ دادن گسترده یک گروه نژادی، قومی، ملی، مذهبی یا طرفداران یک ایدئولوژی خاص رو نسل‌کشی می‌گن. آدولف آیشمن، کسی بود که مسئول مستقیم رسیدگی به پرونده اخراج یا کشتار یهودیان در آلمان نازی بود. کسی که در یک دادگاه بابت دست زدن به این اعمال فاجعه‌بار محاکمه شد و میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا هم دادگاه این هیولای خون‌خوار رو به دقت دنبال کردن. این وسط یه نفر، یه ذهن زیبا و کم‌نظیر به اسم هانا آرنت، نگاه متفاوتی به این دادگاه و به شخص آیشمن داشت، نگاهی که ما در این قسمت از مورخ اون رو برات...

دادگاه نورنبرگ سرآغازی بود بر تشکیل دیوان کیفری بین‌المللی یا همون دادگاه لاهه. در واقع باعث شد حقوق بین‌الملل از ساختار کلاسیک به ساختار مدرن تغییر پیدا کنه. دادگاه نورنبرگ اولین دادگاهی بود که توش به اتهامی با عنوان نسل‌کشی رسیدگی شد، اتهامی که از این تاریخ به بعد بارها و بارها در دادگاه‌های بین‌المللی مطرح شد. محکمه روزنبرگ تشکیل شد تا با جنایت علیه بشریت مقابله کنه و اگرچه موفق بود و نمودی از عدالت در سطح بین‌الملل بود اما، جنایت علیه بشریت هیچ وقت پایان نیافت. ما در این قسمت به سراغ دادگاه ...

در یک بازه تاریخی، در دو جغرافیای مشابه و همسایه، دو چهره قدرقدرت به قدرت رسیدند. یکی رضا شاه بود در ایران و دیگری آتاترک بود در ترکیه‌ی پس از عثمانی. هر دو یک هدف داشتند و اون هم تجدد بود و مدرن سازی کشور. اون‌ها می‌خواستند یک ساختار دولت-ملت مدرن رو راه بندازند، یک دولت ملی که بتونه کشورش رو به مسیر تجدد و توسعه همه جانبه هدایت کنه. حالا صد سال از به قدرت رسیدن مصطفی کمال آتاترک در ترکیه و 98 سال از به قدرت رسیدن رضاشاه در ایران می‌گذره و امروزه وضعیت این دو کشور همسایه با هم خیلی تفاوت می‌کنه...

اسم سازمان مجاهدین خلق بعد از انقلاب همیشه در فضای سیاسی ایران مطرح بوده. از طرفی رسانه‌های دولتی در انبوه فیلم‌ها و سریال‌ها و کتاب‌هاشون مجاهدین ر, هیولاهایی خونخوار نشون میدن که هدفی جز خیانت و جنایت نداشتن از طرف دیگه رسانه‌های وابسته به خود مجاهدین هم ادبیاتشون همون ادبیات پنجاه سال پیشه و برای نسل امروز قابل درک نیست. واقعاً مجاهدین خلق از کجا اومده و چه هدفی داره؟ ما در این قسمت از مورخ می‌خوایم به این سوال پاسخ بدیم حمایت مالی ( اختیاری) از پادکست مورخ https://zarinp.al/@movarekhpodcast...

انسان از وقتی که با مفهوم قدرت آشنا شده و برای خودش کنش سیاسی تعریف کرده، دست به ترور هم زده. ترور واژه‌ای فرانسویه و معنیش میشه هراس افکندن! در واقع ترور چه به شکل کلاسیکش که معمولاً قدرتمندان رو نشونه می‌گرفته تا مفهوم مدرن‌ترش که بعد از انقلاب فرانسه شکل گرفته و تمام افراد جامعه رو تهدید می‌کرده تا بعدها که تروریسم دولتی هم پا گرفت، یک نتیجه قطعی داشته، ایجاد ترس! قرن بیستم با یه ترور پر سر و صدا شروع شد و کم کم تبدیل به خون‌بارترین قرن تاریخ شد. ما به سراغ این ترور مهم رفتیم. حمایت مالی(اخت...

37 سال از فاجعه اتمی چرنوبیل می‌گذره و حالا خیلی از صاحب‌نظران حوزه اتمی به این نتیجه رسیدن انرژی هسته‌ای‌ای که از مدل «واپاشی» به دست میاد انرژی تمیزی نیست و هزینه‌ش هم کم نیست. دنیا کم‌کم به سمت کاهش انرژی هسته‌ای به شکل واپاشی می‌ره. انرژی هسته‌ای در دسترس فعلی، یعنی واپاشی هسته‌ای، اگرچه هنوز خروجی داره ولی پیش‌بینی می‌شه نهایتاً تا بیست سال دیگه بازده داشته باشه و کم‌کم جاش رو به دو منبع دیگه بده، یعنی انرژی خورشیدی و انرژی به دست اومده از جوش هسته‌ای. اما این واقعه‌ای که به نقطه عطف مهمی د...

یه ون بزرگ با لوگوی سونی روی درهاش و یه عروسک بزرگ از یه روباه کارتونی روی سقفش از توکیو به کیوتو رفت، رفت و جلوی دفتر مرکزی شرکت نینتندو وایساد، بلندگوی خودش رو روشن کرد و فریاد زد: هیییی، ماریوووو، من کرش هستم، اومدم تا دهنتو سرویس کنم... این شروع یک انقلاب در صنعت کنسول‌های بازی بود، صنعتی برای سرگرمی که البته تأثیرات زیادی در حوزه تکنولوژی برای نوع بشر به همراه داشته. اما این کنسول‌های بازی که امروزه اوقات فراغت و حتی اوقاتی که افراز مشغول به یک کار تخصصی هستند رو به خودشون اختصاص دادن از کج...

قبله عالم، سلطان صاحب‌قران، ناصرالدین شاه قاجار با شلیک میرزا رضای کرمانی تبدیل به شاه شهید شد! ترور ناصرالدین شاه، به نوعی سرآغاز جنبش انقلابی مشروطه‌خواهی در ایران بود. قدرت مطلق زمانه از میون برداشته شده بود و وقتش بود روشنفکرا دست‌بکار بشن و ده سال بعد از این ترور و در آخرین روزهای زندگی مظفرالدین شاه، فرمان مشروطیت رو به امضای شاه برسونن و برگ جدیدی در تاریخ این مملکت تاریخی ورق بزنن. میرزارضا شاهی رو کشت که اگرچه مستبد بود اما متجدد هم بود. اگرچه با گسترش آزادی‌های سیاسی چندان هم‌دل نبود ا...

نزدیک به 117 سال از مرگ راسپوتین می‌گذره و حالا، مردم دنیا شاهد سربرآوردن فردی در ساختار سیاسی روسیه هستند که بی‌شباهت به راسپوتین نیست! فردی به نام یِوگِنی پریگوژین. سوال : پریگوژین چطور در بلبشوی فروپاشی شوروی ظهور کرد؟ چه کرد که تونست به یکی از الیگارش‌های مهم در روسیه ی جدید تبدیل بشه؟ پشت پرده روابطش با پوتین چی بوده؟ و.... پریگوژین چطور به ماری تبدیل شد که از آستین ولادیمیر پوتین بیرون اومد و صاحب آستین رو نیش زد...ما در این ویژه برنامه به این سوالات پاسخ دادیم. لینک حمایت مالی(اختیاری)از...

داستان مافیای ایتالیا و آمریکا خیلی جذابه. به همین دلیله که یکی از جذاب‌ترین ژانرهای سینما تبدیل شده. مافیاها حتی زمانی برای مردمان عادی سیسیل هم جذاب بودن! تا حدی که وقتی دادگاه بزرگ پالرمو علیه مافیا در جریان بود، سیسیلی‌ها شعار می‌دادن «زنده باد مافیا» با این حال، برای مردمی که تحت ستم تبهکاران مافیایی زندگی می‌کنن، داستان گروه‌های تبهکاری که برشون ظلم می‌کنن خیلی هم جذاب نیست! به قصه‌ای که بین ما مردم ایران با انواع مافیا، مثل مافیای خودرو شکل گرفته توجه کنید تا ببینید، مافیا فقط تو داستان و...

کسی که با خیانت به قدرت رسیده تمام فکر و ذکرش اینه که نذاره کسی فکر خیانت هم به ذهنش خطور کنه! دقیقاً کاری که صدام حسین کرد، یکی از خون‌ریزترین دیکتاتورهای اواخر قرن خون، یعنی قرن بیستم. اون برای اینکه کشته نشه، کشت و کشت و کشت و اینطوری اسم خودش رو در دنیا با لقب «قصاب بغداد» شهره کرد. استبداد صدام کاری کرده بود تا مردمان عراق از جنگ و خون‌ریزی طولانی و حمله بیگانه به کشورشون استقبال کنن و چه تلخه این سرنوشت برای یک ملت و چه قابل تکراره تاریخ! ما در این قسمت به سراغ داستان صدام حسین، دیکتاتور ع...

بیش از 70 سال از شروع پرونده هسته‌ای ایران می‌گذره، پرونده‌ای که قرار بود به توسعه همه‌جانبه ایران کمک کنه اما دهه‌هاست که خسارت‌های بسیاری برای مردمان ایران زمین به بار آورده و تبدیل شده به پرونده‌ای پرمناقشه که چشم‌انداز چندان روشنی هم برای پایانش وجود نداره. ما در این قسمت به سراغ تاریخچه این پرونده پر فراز و نشیب رفتیم و از چهره‌های تأثیرگذار در پرونده هسته‌ای ایران گفتیم، از محمدرضا شاه پهلوی تا رهبر جمهوری‌اسلامی، از اکبر اعتماد تا رضا امراللهی و از سعید جلیلی تا محمدجواد ظریف منابع: کتا...

در میانه قرن بیستم، هم ایدئولوژی فاشیسم و نازیسم که توسط ایتالیای موسیلینی و آلمان هیتلر تبلیغ می‌شد در سطح اروپا و جهان طرفداران بسیاری داشت و هم ایدولوژی رقیبشون، یعنی کمونیسم به سبک استالین، یا همون چیزی که بهش استالینیسم گفته می‌شه. استالین رهبری محبوب در بین چپ‌گرایان جهان بود که در قرن بیستم نسبت به امروز پر تعدادتر بودن. هیتلر و موسیلینی بازنده جنگ جهانی دوم بودن و تاریخ رو هم پیروزها روایت می‌کنن، در نتیجه از جنایات شکست‌خورده‌های جنگ جهانی دوم خیلی بیشتر از جنایات پیروزهای این جنگ، از ج...

وقتی دو افسر آمریکایی مأمور تعیین مرزهای بین دو کشور کره شمالی و جنوبی شدند، اصلاً نمی‌دونستن شبه جزیره کره کجای دنیاست! حالا اما کره جنوبی یکی از کشورهای صنعتی دنیاست، درواقع دومین کشور با رشد سریع اقتصاد در دنیا رو داره و کشور کره شمالی، به عجیب و غریب‌ترین کشور دنیا تبدیل شده. ما در این قسمت مورخ به سراغ این کشور عجیب و رهبران غریب اون رفتیم. جایی که جدایی از دنیا، وحشت عمومی، جلوگیری از گردش اطلاعات، ساخت یک ایدئولوژی مذهب‌گونه، جلب وفاداری عمومی، دشمن و داشتن بمب اتمی! به نظر می‌رسه این‌ها ...

«آدم‍کشی هرگز دفاع کردن از مکتبی نیست. آدم کشتن است و بس.» این کلام سباستین کاستلیو رهبر فرانسوی اصلاحات دینی در سده 16امه. با این حال، پیش و پس از این نوع نگاه آقای کاستلیو، اعدام بوده و کماکان هم هست. در کشور ما هم اعدام همیشه بوده و کشور ما در حال حاضر هم یکی از بالاترین میزان اعدام در دنیا رو داره. بخشی از این اعدام‌ها در طول تاریخ ما سیاسی بودن. ما در این قسمت می‌خوایم به چند مورد از مهم‌ترین اعدام‌های سیاسی تاریخ ایران بپردازیم منابع: کتاب اعترافات شکنجه‌شدگان، اثر یرواند آبراهامیان مجاز...

داستان دوران معاصر افغانستان خیلی عجیب و غریبه. توجه کنید که افغانستان پیش از ایران به سمت نشون‌های تجدد غربی، مثل آزادی پوشش رفته. کشف حجاب رضاشاهی بعد از ظهور بی‌حجابی در افغانستان اتفاق افتاد. اون‌ها قبل از ما علیه حکومت پادشاهی انقلاب کردن. حتی قدمت دانشگاه کابل هم بیش از قدمت دانشگاه تهران ماست. با این حال، نقش غرب و شرق دنیا، بنیادگرایی اسلامی و دعوای قومیتی در این کشور باعث شد تا حال روز افغانستان امروزی از حال و روز ما هم بدتر باشه. افغانستان، سرزمین ناکامی‌هاست، چه برای مردمان این کشور ...

رجب‌طیب اردواغان، کسی که بعد از مصطفی کمال آتاترک، پایه گذار ترکیه امروزی، قدرتمندترین رهبر کشور ترکیه بوده. کسی که به همیشه دنبال قدرت ترکیه آتاترک بوده ولی برعکس پدر ترکیه، اصلاً از سکولارها خوشش نمیاد. اون قدرت رو در شکوه امپراطوری اسلامی عثمانی می‌فهمه و حدود بیست و سه ساله که سعی کرده ترکیه رو به اون سمت سوق بده. اما رجب‌طیب اردوغان چطور این مسیر رو طی کرد و تبدیل به این سلطان مسلم شد؟ ما در این قسمت مورخ به این سوال پاسخ دادیم. لینک حمایت مالی (اختیاری) از پادکست مورخ https://zarinp.al/@...

چندین دهه ست که اکثر بچه‌های متولد شده در کوبا از همون ابتدای زندگی به یه شعار سیاسی باور پیدا می‌کنن، به این که امپریالیسم یانکی، یا اساساً اونچه که ایالات متحده آمریکا هست، بده! کی اینو ملکه ذهن جامعه کوبا کرده تا اون‌ها هم نسل در نسل به بچه‌هاشون آموزش بدن؟ یه رهبر انقلابی بزرگ، کسی که برخی منجی می‌دوننش و برخی یه دیکتاتوری که روزای سیاهی رو رقم زد. یکی از رکوردداران مهم گینس، کسی که رکورد بیشترین زمان یک سخنرانی رو داره و البته رکورد بیشترین فرار از ترور رو هم همینطور، فیدل کاسترو. بعضی‌ها ا...

لینک حمایت مالی ( اختیاری ) از پادکست مورخ مبارزی آزادی‌خواه یا چریکی ماجراجو و خشن؟ هر نظری در رابطه با ارنستو چه گوارا، انقلابی مارکسیست آرژانتینی داشته باشیم، نمی‎تونیم از اهمیت اون در تاریخ سیاسی معاصر جهان صرف نظر کنیم. چه گوارا الهام بخش بود، چه برای کسانی که دغدغه عدالت و آزادی رو در سرتاسر دنیا داشتند و چه برای کسانی که دغدغه امنیت و توسعه غربی رو داشتند و مارکسیست‌ها رو در برابر دستاوردهای دوران نوین تصور می‌کردند. چه گوارا هنوز هم یکی از نمادهای کمونیسم جهانیه، کسی که می‌خواست جهان رو...

««تمدن بزرگ» که ما اکنون به جانب آن می‌رویم فقط یکی از فصول تاریخ این سرزمین نیست، بلکه شاه فصل این تاریخ است.» این جمله از کتاب بسوی تمدن بزرگ، نوشته محمدرضا شاه پهلوی، رویایی که در سر آخرین شاه ایران شکل گرفته بود رو به خوبی نشون می‌ده. شاه می‌خواست با اصلاحات گسترده اقتصادی و اجتماعی و با اتکا به پول نفت، کشور ایران رو از یک کشور عقب افتاده از توسعه غربی، تبدیل به کشوری توسعه یافته کنه. پس دست به یک اصلاحات گسترده زد، اصلاحاتی که خودش عنوان انقلاب رو براش انتخاب کرد و بهش گفت، انقلاب سفید یا...

یکی از راه‌های پیروزی یک ملت بر ملت دیگه، ریختن خونه! پیروزی در جنگ، درست مثل پیروزی انگلیس بر آرژانتین در دهه 80 میلادی. یه وقتایی هم پیروزی یک ملت در یک لحظه و تنها به دست یک نفر رقم می‌خوره، مثل پیروزی آرژانتینی‌ها بر انگلیس‌ها، چهارسال بعد از شکست بزرگ. ما در این قسمت از مورخ به سراغ مجمع‌الجزایری در اقیانوس اطلس جنوبی رفتیم، جزایر فالکلند و جنگی خونین بین انگلستان و آرژانتین بر سر این جزایر رو روایت کردیم و بعد، از دست انتقام گیر خدا گفتیم که از آستین دیگو مارادونای افسانه‌ای بیرون اومد و ت...