Episodes

با وقوع انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357، تصفیه خونین سران حکومت سابق شروع شد. طبق اسامی ثبت شده، 47 امیر ارتش جز اعدامیان بودند. در این بین نام سپهبد نادر جهانبانی بیش از خیلی‌های دیگه شنیده شده و به ایشون توجه ویژه‌ای شده شاید به خاطر اینکه روایت‌های زیادی از مهارت بی‌نظرش در هدایت جت‌های جنگنده وجود داره و البته شاید ظاهر ویژه و تیپ و قیافه فوق‌العاده‌ش هم بی‌تأثیر نبوده باشه. اون لقب ژنرال چشم‌آبی رو داشت و همین نشون می‌ده در رابطه با چه آدم خوشتیپی داریم صحبت می‌کنیم منابع: کتاب رجال عصر پهل...

ما در کشوری زندگی می‌کنیم که نوشیدن نوشیدنی الکلی در اون ممنوعه! کشوری که البته وقتی در تاریخش به عقب می‌ریم و به هزاران سال قبلش نگاه می‌کنیم می‌بینیم که یکی از زادگاه‌های نوشیدنی الکی بوده! ایران یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های دنیاست، در واقع قدیمی‌ترین کشور باقی مانده در تاریخ و نوشیدنی الکی هم یکی از پایه‌های تمدن انسانه. نوشیدنی الکلی از محبوب‌ترین پدیده‌های تاریخ بشر بوده و در عین حال از منفورترین پدیده‌های تاریخ بشر هم بوده! ما در این قسمت رفتیم به سراغ تاریخ این محبوب منفور! منابع: مستند ر...

اسرائیل باش! تمام تنم را اشغال کن و هیچ‌گاه به مرزهای 1967 باز نگرد! این یه شعر طنز عاشقانه‌ست از حمیدرضا ابک، نویسنده و روزنامه‌نگاره که به تاریخ یه منطقه از دنیا اشاره داره، تاریخی پر از خون و مناقشه که تقریباً تمام دنیا رو درگیر خودش کرده. ما تو این قسمت توضیح دادیم که اسرائیل چرا و چگونه به وجود اومد؟ از کی ایده شکل‌گیری کشور مستقل یهودی مطرح شد؟ چی شد که این ایده مطرح شد؟ چرا یهودی‌ها به منطقه فلسطین اومدن؟ واکنش اعراب ساکن در این منطقه چی بود و چه تاریخی بین یهودیان صهیونیست و اعراب مسلم...

در لنینگراد به دنیا اومد، در سنت‌پطرزبورگ امروزی. مادر و پدرش مثل اکثر مادر و پدرهایی که تحت حکومت اتحاد جماهیر شوروی زندگی می‌کردن، کارگر بودن. اون اما از همون دوران نووجونی دوست نداشت مسیر پدر و مادرش رو بره، اون به دنبال قدرت بود، از ابتدای زندگیش! و البته طولی نکشید که پا در مسیر قدرت گذاشت و نهایتاً هم بهش رسید. اون تبدیل شد به یک رهبر اقتدارگرا، اقتدارگرایی که مردم کشورش دوستش دارن! اما چرا؟ ما در این قسمت رابطه با ولادمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه صحبت می‌کنیم، در مسیر رسیدن به قدر...

ریال ایران، یعنی واحد پول ما در حال حاضر بی‌ارزش‌ترین پول دنیاست. یعنی چی؟ توضیح دادیم دیگه، یعنی نسبت ارزشش نسبت به دلار آمریکا از نسبت ارزش تمام پول‌های دیگه دنیا کم‌تره. ما در همسایگی کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار داریم که با ارزش‌ترین پول‌های دنیا رو دارن و وضع خودمون اینطوریه. اقتصاد ما بیماره، خیلی هم اوضاعش خرابه. منتها اگر شنونده پر و پاقرص مورخ بوده باشید می‌بینید که ما در بررسی تاریخ کشورهای مختلف دنیا چطور از ارتباط پیچیده اقتصاد و سیاست با هم صحبت کردیم. نتیجه اینکه بیماری اقتصاد ما ح...

اقلیت‌ها در هر جامعه‌ای تاریخ پر فراز و نشیبی دارن و در ایران و در خاورمیانه که زادگاه همه پیامبران الهی بوده، خوندن و شنیدن تاریخ اقلیت‌های دینی، حتماً جذابیت ویژه‌ای داره. یکی از اقلیت‌های دینی در کشور ما، یهودی‌ها هستن. یهودی‌ها بخشی جدا ناپذیر از جامعه و فرهنگ و تاریخ ایران هستند ، ما در این قسمت به تاریخ یهودیان در ایران پرداختیم منابع فرزندان اِستِر، نوشته هومن سرشار تاریخ یهود ایران، نوشته دکتر حبیب لوی لینک کانال یوتیوب مورخ https://www.youtube.com/channel/UC36Lu8eWcnhmhfYrbMdQHNQ ل...

حجاب، یکی از مسائل پرمناقشه در تاریخ ایران بوده و هست. پدیده‌ای هم در بین علمای دین مناقشه بر انگیز بوده و هم در بین حاکمان و البته در دل جامعه. ما در این قسمت به سراغ این مقوله رفتیم و روندی که در جامعه معاصر ایران از دوران قاجار تا به امروز طی کرده رو بررسی کردیم. خیلی‌ها معتقدن حجاب اصل فقیه خیلی سفت و سختی نیست. ولی به هر حال، حجاب به موضوع مهمی در جامعه ما تبدیل شده و کش و قوس‌های فراوونی هم در رابطه با این موضوع طی دوران معاصر در ایران وجود داشته و به نظر می‌رسه این موضوع که یه دو قطبی جد...

در قسمت آخر از پرونده تاریخ بشر پادکست مورخ،از اتفاقات مهمی که در قرن 21 افتاد صحبت کردیم مایی که از اول قرن بیست و یک رو به یاد داریم، تلویزیون‌های سیاه و سفید رو دیدیم، بعد با پدیده کنسول‌های بازی ویدئویی و آتاری دسته گوشکوبی مواجه شدیم، یهو یه انقلابی در حوزه تکنولوژی رخ داد و کامپیوترها همه‌گیر شدن، بعد یهو انقلاب سی‌دی به وقوع پیوست و تونستیم اطلاعات رو بین هم دیگه منتقل کنیم، بعد موبایل همه گیر شد که جل الخالق اصلاً! می‌شد هر جا هستیم با هم تماس برقرار کنیم. یهو یه انقلاب دیگه‌ای رخ داد ب...

افزایش ضربان قلب، بالا رفتن دوپامین، احساس سرخوشی و آرامش در دقایق اولیه. افزایش سرعت فعالیت مغز و فرورفتن در تفکر، همراه با درونگرایی و کمی اضطراب و گاهی علائم پارانویا طی یک ساعت بعد از مصرف. کاهش شدید انرژی، خستگی و گرسنگی در 2 تا 3 ساعت بعد از مصرف. این‌ها تأثیرات یکی از قدیمی‌ترین گیاهان روانگردان دنیاست، روانگردانی که سنش به اندازه سن حضور انسان در تاریخ کره خاکیه. ما در این قسمت مورخ، قضاوتی نداشتیم که ماری‌جوانا تا چه حد برای بدن انسان مضره. ما فقط تاریخ این ماده رو روایت کردیم و به امر...

اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری خلق چین، برای سال‌ها در قرن بیستم، دو قدرت بزرگ کمونیستی در دنیا بودن، قدرت‌هایی که بنا داشتن نشون بدن ایده کمونیسم که از نظرات آقای کارل مارکس و فردریش انگلس برداشت شده، می‌تونه ایده خوبی برای مدیریت همه جانبه کشورهای دنیا باشه، یعنی می‌تونه از نظر سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک جامعه رو مدیریت کنه. این ایده در تضاد خیلی سفت و سختی با ایده سیاست‌های سرمایه‌داری غربی شکل گرفته. کمونیست‌ها، کشورهای کاپیتالیستی، سرمایه داری غربی رو امپریالیست می‌دونستن، یعنی سلطه گ...

چیزی که کمونیسم به ما القا کرده بود، دقیقاً همان سکون و بی حرکتی بود. این بی‌آیندگی، بی رویایی، ناتوانی از تصور زندگی به شکل دیگر. تقریباً امکان نداشت بتوانی به خود دلگرمی بدهی که این دورانی گذراست. برعکس یاد گرفته بودیم فکر کنیم هر کاری هم بکنیم وضع همیشه همان جور می‌ماند و نمی‌توان آن را تغییر داد. این پارگراف از کتاب «کمونیسم رفت، ما ماندیم و حتی خندیدیم» نوشته اسکاونکا دراکولیچ شرایط روحی و روانی مردم شوروی در دوران اقتدار این حکومت رو روایت می‌کنه. اما به قول کارل مارکس، کسی که ایده اتحاد ...

توازن وحشت، مفهومی که صلحی رو رقم زد که در واقع صلح نبود! خیلی هم جنگ بود! جنگی که چون در اون طرفین به طور مستقیم به سمت هم گوله‌ای آتشین شلیک نکردن، جنگ سرد نام گرفت. گلوله‌ها البته شلیک می‌شد، در جنگ‌های نیابتی، توسط دیکتاتورهایی که حمایت می‌شدن، به دست جاسوسان و در مانورهای نظامی و اما، دو قطب اصلی جهان که جنگ سرد رو رقم زده بودن، یعنی آمریکا و شوروی، به سمت همدیگه شلیکی انجام ندادن چرا که هر دوشون بمب اتم داشتن و وحشت از یک تقابل هسته‌ای و ترس از نابودی قطعی دوجانبه باعث شده بود برای حدود 5 ...

وقتی استالین، روزولت و چرچیل در کنفرانس تهران دور هم جمع شدن، همه چیز به نظر گل و بلبل می‌رسید. جنگ جهانی اول که تموم شد اما هیچ چیز بین این ابرقدرت‌ها گل و بلبل نبود. جهان دو پاره شده بود و همه چیز رنگ و بوی یک جنگ جهانی دیگر رو داشت، جنگی که اگر توان هسته‌ای دو بلوک غرب و شرق دنیا نبود، آتشش تمام دنیا رو می‌گرفت. توازن هسته‌ای اما آتش این جنگ رو سرد کرد، جنگی که البته برای نزدیک به نیم قرن تمام دنیا رو در سرمای خودش اسیر کرد. ما تو این قسمت و قسمت بعدی پادکست مورخ به سراغ جنگ سرد رفتیم و توضیح...

ما در این ویژه برنامه از آیین های نوروز حرف زدیم. از چهارشنبه سوری تا سیزده به در. البته در این بحث حامد سیاسی راد هم مهمان من بود و از تاریخ خودش در تیم مورخ حرف زد. ویدئوکست این قسمت رو از طریق کانال یوتیوب تماشا کنید لینک کانال یوتیوب مورخ https://www.youtube.com/channel/UC36Lu8eWcnhmhfYrbMdQHNQ لینک وب سایت پادکست مورخ https://movarekhpod.com @Movarekhpodcast آدرس صفحه پادکست مورخ در تمامی بستر های فضای مجازی

ایران هیچ وقت به طور کامل مستعمره یه کشور دیگه نبوده و خب نه از استعمار کامل آسیب خیلی جدی‌ای دیده نه از محاسن استعمار غرب به طور کامل برخوردار بوده. از طرفی، قضاوت در باره ملی شدن صنعت نفت هم پر تناقض بوده. خیلی‌ها این حرکت رو یه پیروزی بزرگ از طرف مصدق و محمدرضا شاه برای مردم ایران می‌دونن و خیلی‌ها هم معتقدن که این اتفاق باعث شد صنعت نفت ایران دولتی بشه و هم غربی‌ها رو با ما بد کرد و هم باعث شد دولت‌ها و حکومت‌ها بتونن از پول نفت رانت بدن به این و اون و روزگار سختی برای ایران رقم خورد. به هر ...

بامداد پنجم خرداد 1287، مصادف با 26 می 1908، حوالی صبح، رئیس گارد محافظین حفاری، سرگرد آرنولد ویلسون که در اتاقش خوابیده بود و احتمالاً خواب نفت می دید، با صدای فریاد و هیاهوی‎ کارگران حفاری از خواب پرید و وقتی چشم باز کرد نفتی رو دید که تا ارتفاع 15 متر بالاتر از سطح زمین، از چاه حفر شده که بعداً اسمش شد نمره یک، فوران می‌کنه. او و بقیه حاضرین در صحنه داشتن رقم خوردن تاریخ رو می‌دیدن. این صحنه چیزی فراتر از به نتیجه رسیدن هفت سال تلاش تیم دارسی برای کشف نفت بود، این تاریخی پر از پول و توسعه و خ...

اقدامات سنت‌گراهای مذهبی در مخالفت با تأسیس مدرسه دخترونه در ایران، کار زنان روشنفکر عصر قاجار رو حسابی سخت کرد، اون‌هایی که همراه موج مشروطه‌خواهی، خواهان حقوق اولیه خودشون بودند، حقوقی که امروز بخشیش بدیهی به نظر می‌رسه و البته هنوز هم، زنان زیادی تو این مملکت برای حقوقی می‌جنگند که برای بخش زیادی از ساکنان کره خاکی، بدیهیه. ما در این قسمت ویژه، به مناسبت هشتم مارس، روز جهانی زن، به سراغ داستان زنانی رفتیم که طی یک مبارزه مدنی سلحشورانه، حق آموزش عمومی رو برای دختران این سرزمین به ارمغان آورد...

حالت تهوع، استفراغ، سردرد و سرگیجه و بیهوشی، گرفتگی عضلات، اختلال حرکتی، مشکلات تنفسی، خون‌ریزی بینی، خنده‌های دیوانه‌وار و توهم... همه چیز از استشمام یه بوی نامطبوع شروع شد، وقتی که دختر بچه‌ها در حیاط مدرسه سر صف وایساده بودن. چیزی نگذشته بود که تعداد زیادی دانش‌آموز دختر روی تخت درمونگاه‌ها و بیمارستان‌ها خوابیده بودن. کمی بعد، جسد خبرنگاری که به دنبال حقیقت این ماجرا بود، در آسانسور آپارتمان محل زندگیش پیدا شد. ترور مخالفان حکومت روسیه، که یه نمونه‌ش رو تو این قسمت از مورخ براتون شرح دادیم،...

داستان پیشرفت‌های فناوری و جنگاوری، داستان بمب اتم، داستان کشته شدن بیش از 16 نسل کشی میلیون یهودی و ضد نازی و اسیر جنگی و افرادی که هیتلر برای زنده موندن مناسب نمی‌دید در اردوگاه‌های مرگ و کار اجباری و کوره‌های آدم سوزی و داستان آشوییتس، داستان بیش از 50 میلیون کشته غیرنظامی در سراسر دنیا، داستان 25 میلوین کشته نظامی در سرتاسر دنیا، داستان بیش از 20 میلیون کشته در شوروی که نزدیک به 14 میلیون نفرشون غیرنظامی بودن، داستان 4 میلیون هندی و بنگلادشی که در اثر سیاست‌های انگلیس از قحطی مردن، داستان تج...

جنگ جهانی دوم(قسمت هفتم)، دالان پارسی ورق بازی جنگ جهانی دوم برگشت. آلمان‌ها پس از پیروزی‌های بیشمار حالا گرفتار شکست‌های متعدد شده بودن. اون‌ها ولی هنوز در شوروی می‌جنگیدن، جنگی فرسایشی برای هر دو طرف. کلید قفل جنگ جهانی دوم ولی جایی در میانه ی دنیا بود، در ایران. پس کشور ما با یوروش متفقین از دو طرف اشغال شد. ما در این قسمت به سراغ روایت این برهه تاریخی از جنگ جهانی دوم رفتیم ویدئوکست این قسمت رو از طریق کانال یوتیوب تماشا کنید لینک کانال یوتیوب مورخ https://www.youtube.com/channel/UC36Lu8...

جنگ جهانی دوم(قسمت ششم) در این اپیزود از برهه‌هایی گفتیم که هیتلر می‌تونست با یه ذره درایت بیشتر پیروز قطعی جنگ جهانی دوم بشه ولی اون این دو شانس رو از دست داد و در نهایت اولین شکستش رو در زمستان شوروی تجربه کرد. دو روز بعد از شکست آلمان‌ها در مسکو و در ۷ دسامبر ۱۹۴۱ ژاپن به بندر پرل هاربر در هاوایی حمله کردن و نیروی دریایی آمریکا رو تار و مار کردن. جنگ اقیانوس آرام اینطوری در دل جنگ جهانی دوم شروع شد. تو قسمت بعد می‌ریم سراغ جنگ جهانی دومی که حالا آمریکا و روزولت یکی از بازیگران اصلی اون هستند...

جنگ جهانی دوم(قسمت پنجم)، پاریس زیر پای هیتلر در این قسمت از فتح پاریس توسط نازی‌ها گفتیم و توضیح دادیم که چطور موسیلینی با هیتلر دست دوستی داد. حالا هیتلر قصد داشت به یکی از سوال‌هایی که در ذهن جهانیان شکل گرفته بود پاسخ بده؛ کمونیسم یا نازیسم؟ ویدئوکست این قسمت رو از طریق کانال یوتیوب تماشا کنید لینک کانال یوتیوب مورخ https://www.youtube.com/channel/UC36Lu8eWcnhmhfYrbMdQHNQ این اپیزود به قلم حامد سیاسی راد سرپرست تیم تحقیق و پژوهش و همیاری نازیلا مرادی مدیر تولید و البته سایر دوستان تیم پ...

داریوش همایون که زمانی در دوره محمدرضا شاه ‍‍‍پهلوی وزیر و سخنگوی دولت بود و بعدها هم یه تحلیلگر و منتقد سیاسی باقی موند ادعا می‌کنه که: «پس از ژنرال پاکروان، هیچ شخصی در ساواک به دانش و فهم پرویز ثابتی نبوده است.» ثابتی رئیس اداره کل سه ساواک بود، یعنی رئیس بخش امنیت داخلی اون،‌ کسی که بعد از ۸۶ سال زندگی پرفراز و نشیب، چند وقت پیش با ظاهری که اصلا شبیه یه آدم ۸۶ ساله نیست،‌ باز هم خبرساز شد. ما در این قسمت مورخ قصد نداشتیم الزاما بد یا خوب پرویز ثابتی رو بگیم. به جاش با بررسی گفت‌وگویی که در ک...

جنگ جهانی دوم(قسمت چهارم) ، هیتلردر آستانه ی پیروزی در این قسمت از اولین شلیک جنگ جهانی دوم گفتیم و توضیح دادیم که هیتلر چطوری اولین انتقامش رو گرفت، یعنی زد زیر میز توافق ورسای. هیتلر حالا به انتقام دوم فکر می‌کرد، به برافراشتن پرچم نازی بر بالای برج ایفل ------------------------------------------- ویدئوکست این قسمت رو از طریق کانال یوتیوب تماشا کنید